HomeDe kapucijnenDe geschiedenis

De geschiedenis

Beste pelgrim, met de Kapucijnenwandeling hebt u de mogelijkheid om de fascinerende geschiedenis te reconstrueren die het ontstaan markeert van de uiterst levendige franciscaanse hervorming die in de eerste helft van de 16e eeuw in de regio Marche tot ontploffing kwam. Wandelend door het betoverende landschap van het binnenland van de Marken, waar de zee, de bergen en de heuvels samensmelten tot één enkel vergezicht, komt u langs plaatsen die de herinnering aan de oorsprong bewaren, leert u over de gebeurtenissen waaruit de orde der kapucijnen is ontstaan en kunt u doordringen in de geest die de harten vervulde van die eerste paters die met heel hun hart het Evangelie wilden beleven naar het voorbeeld van de heilige Franciscus en zijn eerste metgezellen.

De Orde van Minderbroeders Kapucijnen (OFM Cap) werd officieel gesticht op 3 juli 1528 met de Zeal voor religie [Religionis zelus] van paus Clemens VII, gericht aan broeder Ludovico Tenaglia van Fossombrone, nadat hij, samen met zijn broeder van vlees en bloed broeder Rafaël en andere broeders uit de Marken, bezield door het verlangen om de spirituele naleving van de Regel van Sint Franciscus te hervinden, in voorgaande jaren hun respectievelijke kloosters waren ontvlucht.

Door dit heilige verlangen verbonden zij zich met de subtiele maar voortdurend aanwezige draad door de eeuwen heen van de geschiedenis van de Franciscaanse Orde, van hen die wilden terugkeren naar het voorbeeld van de heilige Franciscus en zijn eerste metgezellen en naar zijn levensdoel, zoals dat niet alleen in de Regel was uitgedrukt maar ook in het Testament, dat de heilige kort voor zijn dood had gedicteerd om zijn broeders duidelijk te maken hoe zij de woorden van de Regel moesten benaderen. Franciscus zei in zijn Testament namelijk:

“Aan al mijn broeders, geestelijken en leken, beveel ik met klem, uit gehoorzaamheid, dat zij geen uitleg in de Regel of in deze woorden invoegen met de woorden: ‘Zo moeten ze worden begrepen; maar zoals de Heer mij heeft gegeven de Regel en deze woorden met eenvoud en zuiverheid te spreken en te schrijven, zo probeert u ze met eenvoud en zonder commentaar te begrijpen, en met heilige bediening tot het einde toe na te leven”.

2

Tegen de intenties van Franciscus in, aangespoord door verschillende ministers, had paus Gregorius IX met de Quo elongati van 1230 – dat wil zeggen slechts vier jaar na de dood van de heilige – geschreven dat “door de lange vertrouwdheid die de heilige zelf met ons had, wij zijn bedoeling beter hebben leren kennen”, waarmee hij bepaalde dat de broeders niet verplicht waren zich aan de woorden van het Testament te houden. Reeds in de laatste jaren van Franciscus’ leven was de inmiddels talrijke en machtige orde in de verleiding gekomen om af te wijken van de radicale intuïtie van eenvoud van het christelijk leven van haar stichter, zozeer zelfs dat men zegt dat de heilige zelf, opgestaan uit zijn bed in een vlaag van woede, zei:

Wie zijn zij die de godsdienst van mij en de broeders uit mijn handen hebben gerukt? Als ik tot het generaal kapittel kan komen, dan zal ik hun tonen wat mijn wil is” en toen zei hij tot het kapittel: “Mijn broeders, mijn broeders, God heeft mij geroepen tot de weg der nederigheid en mij de weg der eenvoud getoond. Daarom wil ik niet dat u mij een andere regel noemt, noch die van de heilige Augustinus, noch die van de heilige Bernardus of de heilige Benedictus. De Heer heeft mij gezegd dat dit is wat Hij wilde: dat ik in de wereld een “nieuwe dwaas” zou zijn, en de Heer wil ons langs geen andere weg leiden dan langs deze kennis! Maar door uw eigen kennis en wijsheid zal God u in verwarring brengen.

Als Franciscus echter door de kracht van zijn levend getuigenis de orde toch op de sporen hield die hij had gewild, met zijn dood en de uitsluiting van het Testament, dan kroop er een eeuwige spanning in de Franciscaanse orde tussen degenen die wilden leven volgens de zuivere bedoeling van St. Franciscus en wilden terugkeren naar de eenvoud van het begin, naar het leven van de eerste gezellen, en zij die een orde wilden die pastoraal beter toegerust was, en die daarom reden vonden om pauselijke dispensaties van armoede te genieten, om posities van aanzien te bekleden in plaats van minder belangrijke, om niet te leven als pelgrims en vreemdelingen, maar om de bezittingen te hebben die nodig zijn voor het leven en apostolisch handelen (zij het met de fictio iuris van het gebruik).

3

Hoewel in de loop der eeuwen de tweede regel de overhand kreeg, is de andere optie van degenen die zich wilden verankeren in het leven van Franciscus en zijn metgezellen, in zijn bedoeling, in zijn verlangen naar een niet-juridische maar spirituele naleving van de regel (d.w.z. in de geest van de Heer) nooit mislukt. Eerst zijn metgezellen zelf, broeder Bernardus, broeder Aegidius, broeder Leo, broeder Masseo en anderen die na de dood van Franciscus in de marge van de orde leefden en hun toevlucht zochten in de kluizenarijen om de herinneringen aan het begin te bewaren; deze erfenis werd later overgenomen door broeder Giovanni da Parma, broeder Corrado da Offida, broeder Ubertino da Casale, broeder Angelo Clareno en anderen (de zogenaamde “spirituelen”); In de 14e eeuw werd de observantie geboren uit hetzelfde verlangen, eerst bij broeder Giovanni della Valle, broeder Gentile da Spoleto en broeder Paoluccio Trinci, die toestemming kregen van de minister-generaal om zich met hun gezellen terug te trekken in de kluizenarij van Brogliano in Umbrië, waar zij hun verlangen om de regel van St. Franciscus te leven zonder de aanpassingen die door pauselijke brieven worden toegestaan.

De ervaring begon en tegen het einde van de 14e eeuw waren er een twintigtal kluizenaarswoningen verspreid over de streek van Rieti, Umbrië en de Marken. De Observantie zelf nam in de 15e eeuw, onder leiding van de Vier Zuilen (broeder Bernardino van Siena, broeder Giovanni van Capestrano, broeder Giacomo della Marca en broeder Alberto van Sarteano), vanaf het begin een ander standpunt in en leidde de orde in andere richtingen, in een middenweg die geest en wet trachtte te combineren.

Vanuit een begrip van de rol van de kluizenaarsoorden kunnen we het hernieuwde verlangen aan het begin van de 16e eeuw van de kapucijnen om een kluizenaarsleven te leiden begrijpen, niet als een verlangen naar het kluizenaarsleven in de strikte zin van het woord, teruggetrokken en ver van de mensen, maar als een levenswijze die verbonden wilde zijn met de primitieve ervaring van Franciscus en zijn metgezellen die in de kluizenaarsoorden op een echte manier was blijven terugkomen.

4

Aan het einde van een lang historisch proces in het spoor van de Spirituelen, de Clareno en de Observantie, kwam men bij broeder Ludovico da Fossombrone tot de overtuiging dat het niet mogelijk was de bedoeling van Franciscus werkelijk te leven door binnen zijn Orde te blijven. Het door de structuur van de Orde opgelegde leven maakte het met andere woorden onmogelijk om het franciscaanse ideaal in zijn zuiverheid te presenteren, zodat het enige mogelijke alternatief voor degenen die ernaar wilden terugkeren was om zich buiten deze structuur te plaatsen. Kortom, het was niet mogelijk om te leven zoals Franciscus binnen de Franciscaanse Orde, en dus trokken de broeders die dit verlangen in hun hart hadden de nodige consequenties.

Deze overreding leidde tot de ontsnapping van broeder Matteo da Bascio in januari 1525 uit het klooster van de Observanten van Montefalcone en in de zomer van datzelfde jaar die van broeder Ludovico en broeder Raffaele uit het klooster van de Annunziata van Fossombrone. De volgende drie jaren waren vol avontuurlijke wederwaardigheden (u zult ze onderweg stap voor stap ontdekken) die broeder Ludovico ertoe brachten de pauselijke bul van 3 juli 1528, de Religionis zelus, te verkrijgen, dankzij de beslissende steun van de hertogin van Camerino, Caterina Cybo. Binnen enkele jaren na haar ontstaan kende de kapucijnenorde, ondanks herhaalde pogingen om de hervorming te onderdrukken, een explosieve expansie en werd een orde van duizenden broeders verspreid over heel Italië en weldra ook daarbuiten, dankzij de mogelijkheid om andere franciscanen – en dat waren er inderdaad veel – die door dezelfde intentie werden bezield, in haar schoot op te nemen.

5

De wortels van de kapucijnse hervorming zijn diep doorgedrongen in het leven van Franciscus dat bewaard is gebleven in de kluizenaarservaring van de broeders. De kapucijnse hervormingsbeweging is een bevestiging van de endemische aantrekkingskracht in de franciscaanse werkelijkheid naar het primitieve ideaal, dat wil zeggen naar het model van het leven van de heilige Franciscus en zijn metgezellen, zoals dat is overgeleverd uit de bronnen die zijn geïnspireerd door de meest intieme onder hen, broeder Leo, en door de literatuur van de spirituelen.

In het eerste algemene kapittel van 1535/6 in St. Eufemia (Rome) werden de eerste constituties afgekondigd, verdeeld in twaalf hoofdstukken, die het leven van de Orde, met latere niet-substantiële aanpassingen, gedurende meer dan vier eeuwen zouden bepalen. In de Constituties van 1536 wordt meer belang gehecht aan de geest dan aan de dispositieve normen, met het oog op een programma van vervolmaking dat bezield wordt door de zuiverste franciscaanse geest, die tot uitdrukking komt in de ideale spanning van het zoeken naar de mens van Sint Franciscus.

De Regel wordt beschouwd als het “merg van het Evangelie”, een concentraat van de sappige evangelietekst waaraan men zich geestelijk moet houden. Hoofdstuk VI van de Constituties bevestigt het officiële afzien van elke uitleg van de Regel, omdat deze op zichzelf al heel duidelijk is: het Testament wordt aanvaard als de enige verklaring.

6

Later werden de broeders kapucijnen ook erkend als vurige predikers van het evangelie en barmhartige dienaren van de zieken en lijdenden van hun tijd (de beschrijving door Alessandro Manzoni in I promessi sposi blijft memorabel). Binnen korte tijd kregen de pioniers van de kapucijnse hervorming gezelschap van talrijke volgelingen die werden aangetrokken door hun gebed, prediking, soberheid, delen en dienst aan de armen.

De hervorming groeide snel en verspreidde zich over heel Europa. Slechts tien jaar na de eerste stappen waren er ongeveer 700 broeders, verdeeld over 12 religieuze provincies. Na vijftig jaar waren er 3500 religieuzen in 18 provincies en 300 broederschappen. Vandaag zijn de broeders Kapucijnen een van de grootste religieuze ordes ter wereld, met meer dan 10.000 broeders verspreid over vijf continenten in 110 landen.

Beste pelgrim,
Om ervoor te zorgen dat u nog meer kunt genieten van de schoonheid van deze reis, hebben wij de historische roman De geest van de kapucijnen geschreven om uw stappen te begeleiden. Met een levendige en avontuurlijke beschrijving, die de plot stap voor stap ontwikkelt, neemt de verteller u, in dialoog met u, mee naar de moedige en turbulente gebeurtenissen die het ontstaan van de kapucijnen markeerden. Met uw eigen voetstappen zult u kunnen meelopen in de geschiedenis die u besloten hebt te volgen langs deze weg.

Fijne bedevaart!

Shopping Basket
Apri per chattare
1
Scrivimi un messaggio
Ciao Fratello/Sorella
Come posso aiutarti?